Derde planeet gevonden. Of beter gezegd: onthuld. Het was er altijd, gewoon verborgen achter de schittering.
Het doel is Beta Pictoris, een ster in Pictor op een afstand van ongeveer 63 lichtjaar. Jong. Heet. Hij weegt 1,8 maal onze zon, maar is amper 20 miljoen jaar oud. Dat is praktisch een pasgeborene in stellaire termen. Daaromheen wervelt een schijf van gas en stof, samen met komeetachtige lichamen. En twee gigantische planeten waar we al van wisten. Beta Pictoris b en Beta Pictoris c.
Maar nu is er een derde. Ze noemen het Beta Pictoris d.
Ongelukken maken goede astronomen
Dr. Ben Sutlieff van de Universiteit van Edinburgh wilde niet eens op zoek naar een nieuwe wereld.
Hij studeerde Beta Pictoris b. Gewoon kijken hoe het in de loop van de tijd verandert. Routinematige dingen. Maar toen hij en zijn collega’s zich in de beelden verdiepten, zagen ze iets anders. Een vage stip gescheiden van b. Iets onverwachts.
Was het echt?
Om te bewijzen dat het niet alleen maar lawaai was, controleerde het team het ESO-archief. Waarnemingen uit het verleden. Jaren aan gegevens. En daar was het. Verstopt in beelden die elf jaar teruggaan. Ooit was het zo zwak dat je nauwelijks kon zien dat het bestond, ondanks de helderheid van zijn grotere buurman.
“Ik heb je gevonden”, zei dr. Jayne Birkry in Oxford.
Het zwakste tot nu toe
Beta Pictoris d is een gasreus. Zoals Jupiter of Saturnus, maar dan met een twist.
Het ligt veel verder weg dan de anderen. Zijn baan is breed. De planeet zelf is zwaar: ongeveer 2,4 maal de massa van Jupiter. Dat klinkt groot, totdat je beseft hoe moeilijk het is om het te herkennen.
Het is koud. Flauwvallen. Uitgeblazen door de ster.
Het is 100 keer zwakker dan Beta Pictoris b.
Dr. Markus Bonse van ESO merkt op dat dit de zwakste exoplaneet ooit is die rechtstreeks vanaf de grond in beeld is gebracht. Dat is geen geringe prestatie. De meeste telescopen op de grond hebben het geluk heldere reuzen dicht bij hun sterren te zien. Deze is afstandelijk en verlegen.
Twee teams. Eén hemel.
Ze hebben hem gevangen met ERIS van ESO’s Very Large Telescope. Duidelijke detectie.
Maar wacht. Een ander team zag het ook.
Een onafhankelijke groep onder leiding van Aidan Gibbs van UC San Diego ontdekte dezelfde wereld. Ze gebruikten de James Webb-ruimtetelescoop. Ander hulpmiddel. Hetzelfde resultaat.
Waarom maakt het uit?
Beta Pictoris is een laboratorium. Een speeltuin om uit te zoeken hoe planetaire systemen ontstaan. Hoe ze evolueren. Door nog een planeet aan de selectie toe te voegen, verandert het verhaal.
De artikelen zijn zojuist verschenen in de Astrophysical Journal Letters. Twee onderzoeken. Eén verhaal.
Het systeem was al fascinerend met twee planeten en een puinschijf. Nu heeft het drie afgebeelde werelden. Pas het tweede bekende systeem met zoveel zichtbare planeten.
Misschien zijn er nog meer. Gewoon wachten.
