Coraz większa liczba badań medycznych dokumentuje niepokojący trend: wzrost zachorowalności na nowotwory wśród dorosłych poniżej 50. roku życia. Chociaż naukowcy pilnie pracują nad znalezieniem przyczyn tej zmiany, najnowsze dowody wskazują, że odpowiedź nie sprowadza się do żadnego pojedynczego czynnika stylu życia.
Trend rosnący
Dane globalne wskazują na znaczny wzrost liczby rozpoznań nowotworów wśród młodszych populacji. Od lat 90. XX w. częstość występowania raka jelita grubego wzrosła o około 50% w krajach takich jak USA, Australia i Kanada.
Szczegółowe badanie przeprowadzone przez Instytut Badań nad Rakiem (ICR) w Londynie dotyczyło trendów panujących w Anglii do 2019 r. Naukowcy zidentyfikowali 11 rodzajów nowotworów, których częstość występowania wzrasta wśród osób w wieku od 20 do 49 lat. Najbardziej godne uwagi wśród nich są:
– Rak piersi
– Rak jelita grubego
– Rak wątroby, nerek i trzustki
Roczna stopa wzrostu tych konkretnych nowotworów wynosi od 1% do 6%. Co ciekawe, w przypadku większości tych typów częstość występowania wzrasta również u osób po 50. roku życia, co wskazuje na wspólną przyczynę wpływającą na wiele narządów i układów.
Problem „luki wyjaśniającej” przez pryzmat otyłości
Naukowcy przyjrzeli się kilku znanym behawioralnym czynnikom ryzyka – w tym paleniu, piciu alkoholu, braku aktywności fizycznej, spożyciu błonnika i przetworzonego mięsa – aby sprawdzić, czy mogą wyjaśnić ten wzrost.
Wyniki były zaskakujące: większość czynników ryzyka utrzymywała się na stałym poziomie lub nawet uległa poprawie w ciągu ostatnich dziesięcioleci. Jedynym czynnikiem wykazującym stałą ujemną dynamikę jest wskaźnik masy ciała (BMI). Jednak sama otyłość nie jest w stanie wyjaśnić tego zjawiska.
„Chociaż BMI jest dla nas najlepszą wskazówką, znaczna część przyczyn tego wzrostu pozostaje niewyjaśniona”, mówi Montserrat Garcia-Closas z ICR.
Na przykład rosnące BMI wyjaśnia jedynie około 20% wzrostu liczby przypadków raka jelita wśród młodych kobiet. Ta rozbieżność pozostawia ogromną lukę w ogólnym obrazie, zmuszając naukowców do poszukiwania odpowiedzi na inne współczesne czynniki środowiskowe i biologiczne.
Nowe teorie i kontekst naukowy
Ponieważ tradycyjne czynniki stylu życia nie mówią wszystkiego, badacze zwracają się ku bardziej złożonym, nowoczesnym zmiennym. Potencjalni sprawcy obecnie badani obejmują:
– Żywność ultraprzetworzona: Wpływ diet zaawansowanych technologicznie na zdrowie komórkowe.
– Perpetual Chemicals (PFAS): zanieczyszczenia środowiska, które gromadzą się w organizmie i ekosystemie.
– Zaburzenie mikrobiomu jelitowego: możliwa rola antybiotyków w zmianie wewnętrznego środowiska bakteryjnego regulującego zdrowie.
Warto również zauważyć, że badacze nie mogą całkowicie wykluczyć zmian w dokładności diagnostycznej – co oznacza, że możemy po prostu być coraz lepsi w wykrywaniu nowotworów, które wcześniej pozostawały niewykryte u młodszych pacjentów.
Wezwanie do ostrożności i nadziei
Pomimo alarmującej tendencji eksperci wzywają do zrównoważonego podejścia. W Anglii rak jelita pozostaje stosunkowo rzadką chorobą w grupie wiekowej 20–49 lat; wzrost o 3% oznacza jedynie około 100 dodatkowych przypadków rocznie.
Istnieją jednak oznaki postępu:
1. Stabilizacja trendów: Najnowsze dane do 2023 roku pokazują, że wzrostowa trajektoria zachorowalności na te nowotwory zaczęła się wyrównywać.
2. Interwencja medyczna: Powszechne stosowanie leków odchudzających GLP-1 (takich jak semaglutyd) może odwrócić tendencje związane z otyłością, co może prowadzić do spadku liczby nowotworów związanych z otyłością w nadchodzących latach.
3. Sukces szczepionki: Badanie nie obejmowało raka szyjki macicy, ponieważ częstość występowania tej choroby gwałtownie spada ze względu na skuteczność szczepionki przeciwko HPV.
Wniosek
Rosnąca zapadalność na nowotwory wśród młodych ludzi wydaje się być problemem wieloaspektowym, wynikającym nie tylko z przyrostu masy ciała. Chociaż dokładne przyczyny nadal pozostają niejasne, połączenie zmieniających się czynników środowiskowych i nowych metod leczenia daje promyk nadziei, że tendencje te można odwrócić.
