Het verbod werkt niet.
Llyr Gruffydd, de nieuwe minister voor Rural Resilience van Wales, roept tijd op voor de winterbeperking op het verspreiden van mest. De vorige Labour-regering had deze regels op boerderijen gelegd. Rivieractivisten juichten. Boeren kookten. Het was een recept voor woede, niet voor samenwerking.
Gruffydd is hier niet om het argument op te lossen door de boeren te negeren. Hij denkt dat we technologie kunnen gebruiken. Echte gegevens. Weersvoorspellingen. Niet ‘landbouw volgens kalender’.
Hij zegt dat de spanning tussen de groene doelstellingen van Plaid Cymru en de agrarische wortels ervan een mythe is. De nieuwe regering wil nog steeds een netto-nulpunt in 2035, dan weer in 2045, en dan tien jaar eerder dan de rest van Groot-Brittannië, in 2055. Wacht, het doel is 2050, ze willen tien jaar eerder zijn, dus 2040. Tien jaar vooruit. De klimaatagenda blijft. De werkwijze verandert.
De chaos van drijfmest
Hier is de deal met modder. Het is een mengsel van koeienmest en water. Natuurlijke meststof. Geweldig voor grond. Vreselijk voor rivieren als het lekt.
Als de mest het water raakt, kan het zonlicht er niet doorheen. Algen ontploffen. Zuurstof verdwijnt. Dieren in het wild snakken naar lucht.
“De waterwegen van het land zijn in chaos”, waarschuwden de riviergroepen. Ze voerden aan dat boeren tien jaar de tijd hadden om zich aan te passen. Ze zouden nu klaar moeten zijn.
Sinds 2021 hebben boerderijen vijf maanden opslag nodig. Je kon je niet verspreiden van half oktober tot en met januari. Het was stijf. Zwaar.
Boeren hadden er een hekel aan. Ze zeiden dat opslag duur is. Ze voerden aan dat het weer belangrijker is dan de maand. Als het in december zonnig en droog is, waarom dan wachten tot februari? De regels voelden los van de realiteit.
Kijk uit het raam
Gruffydd was voorheen de woordvoerder van Plaid Cymru in de oppositie. Nu heeft hij de sleutels.
Hij geeft toe dat het verbod niet werkt.
‘Als je wilt weten of het weer goed is,’ zei hij, ‘kijk dan niet naar een kalender. Kijk uit het raam.’
We hebben technologie nodig om drijfmest te beheren. Het verbod zal veranderen. Of het voor deze winter verandert, is onduidelijk. Ze zullen “doen wat we kunnen.” Dat is zo specifiek als maar kan.
De landbouw is volatiel geweest. Enorme protesten troffen de Senedd in 24. Subsidies, regels, woede. Het was een zware rit. Gruffydd belooft iemand die het snapt. Iemand die vastbesloten is de problemen op te lossen.
De begroting? Het is omheind. In deze economie zal de economie niet snel groeien, maar ook niet krimpen. Meerjarige verplichtingen. De stabiliteit waar boeren naar verlangen.
Het probleem van wilde dieren
Dan is er tuberculose. Rundertbc. De dassen zijn erbij betrokken.
Gruffydd was het eens met de TB-programmaraad. Je kunt niet alleen naar vee kijken. Je moet de ziekte ook bij wilde dieren aanpakken. Meestal impliceert dat ruiming. Milieugroeperingen zijn daar niet blij mee, maar de minister trekt zich niet terug.
Sommige mensen merkten nog iets anders op. Of beter gezegd: wat er niet was.
Klimaat en natuur zijn uit zijn titel verdwenen.
River Action merkte op X op: “Waarom de toegewijde minister voor klimaatverandering laten vallen? Waarom geen prioriteit geven aan de natuur?”
De Future Generations Commissioner noemde het ‘teleurstellend’. Geen enkele vermelding van het milieu in de kernmissies van de eerste minister. Het voelt als een lichte. Een toevluchtsoord.
Gruffydd houdt vol dat er geen spanning is. Het herstellen van de natuur helpt de landbouw. Het klimaat verbeteren helpt iedereen. Hij ziet synergie.
Mogelijk krijgen de boeren deze winter wat ademruimte. De rivieren kunnen nog steeds met dezelfde chaos worden geconfronteerd. Wie wint? Wie verliest?
De minister denkt het antwoord gevonden te hebben. Het raam ziet er anders uit dan alle anderen.
