Polaris zit aan het uiteinde van het handvat van de Kleine Beer. Het is de huidige poolster. Eeuwenlang hebben zeevaarders het gebruikt om het ware noorden te vinden. Maar de ster die je vanavond ziet, is niet voor altijd de Poolster.
De aardas wiebelt als een tol. Deze beweging wordt precessie genoemd. Hierdoor zal Polaris rond het jaar 2100 perfect op één lijn staan met de noordelijke hemelpool. Daarna drijft hij weg. Over een paar honderd jaar zal de afstand tot de pool enkele graden bedragen. Andere sterren zullen hun plaats innemen als leidend licht.
Een drievoudig sterrensysteem
Polaris is geen enkele ster. Het is een drievoudig sterrensysteem. De helderste component is zelf een spectroscopisch binair getal. Hij draait elke dertig jaar rond een begeleidende ster. Deze metgezel is te zwak om met het blote oog te zien.
De primaire ster is ook een Cepheid-variabele. De helderheid fluctueert met een periode van ongeveer vier dagen. Deze veranderingen zijn te subtiel om door het menselijk oog waar te nemen. De schijnbare visuele magnitude blijft stabiel op 2,00.
Waarom Polaris ertoe doet
Afstandsmeting is lastig in de ruimte. Astronomen hebben een betrouwbare liniaal nodig. Polaris helpt bij het bouwen van die liniaal. Het is de Cepheid-variabele die het dichtst bij de aarde ligt. We kunnen de afstand nauwkeurig meten. Die meting bevindt zich op een afstand van ongeveer 447,6 lichtjaar.
Deze gegevens kalibreren andere kosmische afstandsmethoden. Zonder Polaris zou ons begrip van de schaal van het universum minder nauwkeurig zijn. Het verankert onze metingen. Het bewijst dat zelfs onze meest bekende sterren complexe geheimen verbergen.
Waarom geven we om een ster die zo weinig van helderheid verandert? Omdat het ons helpt de rest van de hemel te meten. Het is een hulpmiddel. Het is een mijlpaal. Het is meer dan alleen een stipje in het donker.
