Sztuczna inteligencja (AI) zidentyfikowała ponad 1300 wcześniej niewykrytych kosmicznych anomalii w ogromnym archiwum zdjęć Kosmicznego Teleskopu Hubble’a. Odkrycie, szczegółowo opisane w wydaniu Astronomy & Astrophysics z 16 grudnia 2025 r., obejmuje około 800 obiektów, które nigdy wcześniej nie były zidentyfikowane przez astronomów. Ten wzrost liczby nowych znalezisk uwydatnia ograniczenia tradycyjnych metod pracy z danymi kosmicznymi zgromadzonymi przez dziesięciolecia.
Polowanie na anomalie
Badacze David O’Ryan i Pablo Gomez z Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) opracowali narzędzie sztucznej inteligencji o nazwie AnomalyMatch do przeszukiwania 100 milionów fragmentów obrazów z Archiwum Dziedzictwa Hubble’a. To archiwum zawiera obserwacje datowane na wystrzelenie teleskopu w 1990 roku. Sztuczną inteligencję opracowano w celu identyfikowania wzorców na obrazach, przyspieszając odkrywanie niezwykłych zjawisk.
Ręczna weryfikacja tak obszernych danych byłaby niepraktyczna, nawet przy pomocy obywatelskich inicjatyw naukowych. Sama objętość 35-letniego doświadczenia Hubble’a wymaga zautomatyzowanych narzędzi w celu uzyskania maksymalnej wydajności naukowej.
Co znaleziono?
Sztuczna inteligencja zidentyfikowała szeroki zakres anomalii, w tym:
- Połączenia galaktyk: Chaotyczne interakcje pomiędzy galaktykami charakteryzują się dziwnymi kształtami i ciągnącymi się strumieniami gwiazd i gazu.
- Galaktyki meduz: Struktury podobne do meduz z gazowymi „mackami” wystającymi z ich ciał.
- Kosmiczne Hamburgery: Dyski planetarne ustawione krawędzią w naszej galaktyce, które przypominają struktury przypominające hamburgery.
- Obiekty niesklasyfikowane: Dziesiątki obiektów całkowicie nie odpowiadają istniejącym schematom klasyfikacji.
Oprócz tych bardziej dramatycznych anomalii sztuczna inteligencja odkryła także soczewkowanie grawitacyjne, w którym galaktyki przednie zniekształcają światło galaktyk tła. Soczewki te tworzą łuki lub pierścienie na obrazach.
Dlaczego to jest ważne
Odkrycie podkreśla niewykorzystany potencjał archiwów astronomicznych. Podczas gdy astronomowie od dawna polegają na ręcznych inspekcjach i przypadkowych obserwacjach, sztuczna inteligencja może systematycznie badać ogromne zbiory danych pod kątem ukrytych wzorców. Zdolność sztucznej inteligencji do szybkiego identyfikowania anomalii sugeruje, że nasze zrozumienie wszechświata może być niepełne.
Wyniki te podkreślają potencjał sztucznej inteligencji w zakresie poprawy wpływu naukowego zbiorów danych archiwalnych, szczególnie w obszarach, w których akumulacja danych przewyższa analizę ręczną.
To ważny krok w kierunku pełniejszego zrozumienia zjawisk kosmicznych. Wykryte anomalie mogą reprezentować nieznane wcześniej procesy fizyczne, nowe typy ciał niebieskich lub po prostu błędy w istniejących systemach klasyfikacji. Konieczne są dalsze badania, aby ustalić prawdziwą naturę tych tajemniczych obiektów.
