Kometa C/2026 A1 (MAPS) jest gotowa na fatalną kolizję ze Słońcem 4 kwietnia i potencjalnie stanie się widoczna na dziennym niebie lub całkowicie zniknie w wyniku ognistej eksplozji. Wydarzenie to stanowi punkt krytyczny w swojej czteromiesięcznej podróży, gdy zbliża się do naszej gwiazdy z zawrotną prędkością 518 kilometrów na sekundę.
Pochodzenie komety drapiącej słońce
MAPS należy do rodziny komet Kreutza, grupy komet spokrewnionych z kometą macierzystą, którą po raz pierwszy zaobserwowano w 371 roku p.n.e. przez Arystotelesa. Komety te podążają nieprzewidywalnymi trajektoriami, często zbliżając się niebezpiecznie blisko Słońca i są podatne na fragmentację. Jego odkrywcy – Alain Maury, Georges Attar, Daniel Parrot i Florian Signoret – odkryli MAPS za pomocą zdalnie sterowanego teleskopu na chilijskiej pustyni Atakama w styczniu 2026 roku.
Znaczenie tego polega na tym, że takie komety często rozpadają się z powodu intensywnego ciepła i sił grawitacyjnych Słońca. Proces ten to coś więcej niż tylko zniszczenie, ale dostarcza wskazówek na temat składu i zachowania tych lodowych ciał, pomagając astronomom zrozumieć wczesny Układ Słoneczny.
Niebezpieczne peryhelium: 4 kwietnia
W sobotę 4 kwietnia o godzinie 10:24 ET (14:24 GMT) MAPS przeleci w odległości 162 700 kilometrów od powierzchni Słońca. Ta bliskość stwarza ryzyko egzystencjalne: kometa może przetrwać, rozpadnąć się podczas peryhelium lub wkrótce potem. Wynik zależy od jego wielkości i integralności strukturalnej.
Ostrzeżenie: Próba bezpośredniej obserwacji tej komety gołym okiem, lornetką lub teleskopem jest niezwykle niebezpieczna. Promieniowanie podczerwone słońca może spowodować trwałe uszkodzenie oczu, w tym ślepotę, bez natychmiastowego bólu.
Aby bezpiecznie obserwować MAPS, astronomowie zalecają śledzenie obrazów z kamery LASCO C3 należącej do SOHO, która dostarcza niemal na żywo obraz trajektorii komety od 2 do 6 kwietnia. Z naszego punktu widzenia kometa będzie wydawać się przechodzić za Słońcem, następnie okrąży ją i przetnie przed nią.
Trzy możliwe losy
Los MAPS pozostaje niepewny, ale najbardziej prawdopodobne są trzy scenariusze:
- Całkowity rozpad: Jądro komety rozpada się przed lub w trakcie peryhelium, nie pozostawiając żadnych widocznych pozostałości. Stało się to z kometą ISON w 2013 roku, która rozpadła się w podobnych warunkach.
- Dezintegracja po peryhelium: Kometa przeżywa peryhelium, ale wkrótce potem ulega fragmentacji, jak to miało miejsce w przypadku Wielkiej Komety Południowej w 1887 r. i Komety Lovejoya w 2011 r. Komety te po zniszczeniu pozostawiły jedynie słabe warkocze.
- Przetrwanie i spektakl: Kometa przeżywa peryhelium i wychodzi bez szwanku, potencjalnie tworząc olśniewający spektakl na zachodnim wieczornym niebie. Przykładem jest Wielka Kometa z 1965 r. (Ikeya-Seki), chociaż nadal rozpadała się, ukazując imponujący ogon.
Rozmiar ma znaczenie: rdzeń meteorytu
Niedawna analiza Amerykańskiego Towarzystwa Astronomicznego (AAS) przeprowadzona przy użyciu Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba sugeruje, że rdzeń MAPS jest stosunkowo mały, ma zaledwie 0,4 km średnicy. Rozmiar ten zwiększa prawdopodobieństwo zniszczenia w wyniku uwolnienia gazów i sił pływowych.
Z badania AAS wynika, że MAPS, podobnie jak kometa ISON, może rozpadać się przed peryhelium, nie pozostawiając widocznych resztek.
Na co powinieneś zwrócić uwagę
Jeśli MAPS przetrwa przynajmniej częściowo, obserwatorzy powinni przeskanować zachodni horyzont między 8 a 14 kwietnia w poszukiwaniu słabego ogona. Lornetka może pomóc w walce ze zmierzchem. Jednakże, jak trafnie ujął to astronom David Levy: „Komety są jak koty: mają ogony i robią dokładnie to, co chcą!”
Ostateczny wynik zostanie określony przez sam MAPS, dzięki czemu to spotkanie będzie ekscytującym, ale nieprzewidywalnym wydarzeniem kosmicznym.
