Umysł ludzki jest z natury podatny na rozproszenie. W codziennych czynnościach – pracy, obowiązkach domowych, ćwiczeniach – myśli często odbiegają od wykonywanego zadania. Ostatnie badania pokazują, że gdy te uprzedzenia psychiczne skupiają się na odczuciach cielesnych, takich jak bicie serca czy oddychanie, może to natychmiast wpłynąć na samopoczucie emocjonalne i potencjalnie wpłynąć na długoterminowe zdrowie psychiczne. Odkrycia, opublikowane 25 marca w czasopiśmie Proceedings of the National Academy of Sciences, dodają nowy wymiar do zrozumienia wędrówki umysłu.
Zapomniany aspekt błądzenia umysłem
Przez lata badania koncentrowały się na poznawczych aspektach wędrówki umysłu – myślach o wspomnieniach, wydarzeniach i innych ludziach. Ten kierunek badań ustalił znaczenie odosobnień mentalnych dla planowania, uczenia się i kreatywności. Jednakże wpływ zwrócenia się do wewnątrz w kierunku doznań fizycznych został w dużej mierze zignorowany. Ta „wędrówka ciała”, jak nazywają ją niektórzy badacze, wydaje się mieć unikalną sygnaturę mózgową, różniącą się od tradycyjnej poznawczej wędrówki umysłu.
Jak przeprowadzono badanie
Naukowcy z Uniwersytetu w Aarhus w Danii przeskanowali 536 uczestników za pomocą rezonansu magnetycznego, prosząc ich o opisanie, co myślą. Wyniki pokazały, że oprócz wspomnień i planów uczestnicy często skupiali się na doznaniach cielesnych, takich jak oddychanie i bicie serca. Co ważne, osoby, które zgłosiły częstsze wędrówki ciała podczas badania, zgłosiły również wyższy poziom negatywnych emocji.
To powiązanie z negatywnym nastrojem zostało potwierdzone w oddzielnym badaniu przeprowadzonym w 2024 r., w którym uczestnicy monitorowali swoje doświadczenia związane z korzystaniem ze smartfonów przez cały dzień. Chociaż ograniczona przestrzeń skanera MRI może wzmagać te uczucia, dowody sugerują, że połączenie utrzymuje się poza kontrolowanymi warunkami.
Niesamowite korzyści?
Paradoksalnie badanie wykazało również, że osoby, które często wędrują po ciele, zgłaszają mniej objawów depresji i ADHD. Obydwa schorzenia są często powiązane z nadmiernym poznawczym błądzeniem umysłu i upośledzoną interocepcją – zdolnością łączenia się z wewnętrznymi doznaniami. Sugeruje to, że świadomość sygnałów ciała może służyć jako czynnik ochronny przed szkodliwymi wzorcami myślowymi, szczególnie w przypadku osób podatnych na natrętne myśli lub trudności z koncentracją.
„To dobrze przeprowadzone badanie, które charakteryzuje nowy i interesujący aspekt wędrówki umysłu” – mówi Daniel Smalek, neurolog z Uniwersytetu Waterloo.
Ograniczenia i przyszłe badania
Badanie nie jest pozbawione zastrzeżeń. Naukowcy zapytali uczestników o ich wewnętrzne przemyślenia po sesji MRI, przedstawiając pojedynczą migawkę, a nie dynamiczne śledzenie zmian mentalnych w czasie. Aaron Kutsi, neurobiolog z Uniwersytetu Drexel, zauważa to ograniczenie: „Z badań nad wędrówką umysłu wiemy, że jest ona dynamiczna… Pojedynczy pomiar może przeoczyć niuanse”.
Mimo to oczekuje się, że wyniki zachęcą do ściślejszej współpracy między badaczami badającymi interocepcję i wędrówkę umysłu, czyli obszary, które wcześniej działały głównie w izolacji. Integracja ta może prowadzić do głębszego zrozumienia, w jaki sposób nasz świat wewnętrzny wpływa na dobrostan psychiczny.
Podsumowując, badanie to podkreśla wcześniej przeoczany aspekt błądzenia umysłu. Sugeruje, że skupianie się na doznaniach cielesnych nie zawsze jest negatywne; w niektórych przypadkach może nawet działać ochronnie. Aby w pełni zrozumieć złożony związek między wędrówką umysłu, interocepcją i zdrowiem psychicznym, potrzebne są dalsze badania.
