Nieuwe waarnemingen van NASA’s SPHEREx-missie hebben enorme, onderling verbonden wolken van waterijs onthuld die zich honderden lichtjaren over de Melkweg uitstrekken. Deze ijzige filamenten, gedrapeerd over actieve stervormingsgebieden, vormen een enorm reservoir aan materiaal dat uiteindelijk de oceanen van pasgeboren planeten zou kunnen vormen.
De kosmische blauwdruk voor water
Het onderzoek, geleid door astronoom Gary Melnick van het Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics, identificeert deze ijzige structuren in twee grote stellaire kraamkamers: Cygnus X en de Noord-Amerikaanse Nevel.
De ontdekking is om verschillende redenen een belangrijke mijlpaal:
* Schaal: Terwijl eerdere telescopen zoals de James Webb Space Telescope (JWST) interstellair ijs in kaart hebben gebracht, zijn de nieuwe kaarten van SPHEREx tientallen keren groter en bieden ze een “uitgezoomd” perspectief van de Melkweg.
* Verspreiding: De bevindingen bevestigen dat waterijs niet alleen een lokaal fenomeen is, maar verspreid is over enorme uitgestrekte interstellaire ruimten.
* Planetaire vorming: Terwijl sterren en planeten ontstaan door de zwaartekrachtinstorting van gas en stof, kan dit wijdverspreide ijs daarbij worden meegesleurd.
“Als er veel van dit ijs in de buurt is… biedt dat een waarschijnlijk antwoord op de vraag hoe deze nieuw gevormde werelden hun eigen oceanen zouden kunnen verwerven”, zegt Melnick.
Hoe SPHEREx ijs “ziet”.
De gegevens zijn afkomstig van NASA’s Spectro-Photometer for the History of the Universe, Epoch of Reionization and Ices Explorer (SPHEREx). Het observatorium werd in maart 2025 gelanceerd en maakt gebruik van infraroodtechnologie om de hele hemel te onderzoeken.
Het detecteren van ijs in het vacuüm van de ruimte is een uitdaging van licht en schaduw. Omdat waterijs specifieke golflengten van infrarood licht absorbeert, verschijnen het als donkere vlekken of ‘piekerige wolken’ tegen de achtergrond van sterrenlicht. Door deze absorptiepatronen te analyseren, hebben onderzoekers vastgesteld dat het ijs waarschijnlijk de oppervlakken van talloze microscopisch kleine stofdeeltjes bedekt, waardoor een ‘bevroren mist’ ontstaat die door de dichtste delen van deze nevels loopt.
Waarom dit belangrijk is voor de zoektocht naar leven
Deze ontdekking voegt een essentieel stukje toe aan de puzzel van hoe levensondersteunende omgevingen worden gecreëerd. Als een groot deel van het water op aarde afkomstig is uit interstellair ijs, suggereert de aanwezigheid van deze enorme ijswolken in de kraamkamers van sterren dat de ‘ingrediënten’ voor leven eerder een standaardkenmerk van planetaire vorming zijn dan een zeldzaam ongeluk.
De onderzoekers proberen nu precies te kwantificeren hoeveel ijs er in deze regio’s aanwezig is. Door de overvloed aan water te bepalen hopen wetenschappers te voorspellen welke opkomende zonnestelsels het meest waarschijnlijk planeten met enorme, vloeibare oceanen zullen huisvesten.
Conclusie
Het in kaart brengen van deze massieve ijzige filamenten onthult dat de bouwstenen van water wijd verspreid zijn over de stervormingsgebieden van onze Melkweg. Dit suggereert dat het potentieel voor levensonderhoudende oceanen op nieuwe werelden een gemeenschappelijk resultaat kan zijn van het kosmische proces van stervorming.
