Recent onderzoek suggereert dat de effectiviteit en het bijwerkingenprofiel van populaire medicijnen voor gewichtsverlies, zoals Ozempic en Zepbound, aanzienlijk kunnen worden beïnvloed door de genetische samenstelling van een individu.
Een onderzoek uitgevoerd door het genetische testbedrijf 23andMe, waarbij meer dan 27.000 gebruikers betrokken waren, heeft specifieke genetische varianten geïdentificeerd die correleren met zowel groter gewichtsverlies als een verhoogde kans op gastro-intestinale bijwerkingen.
De rol van het GLP1R-gen bij gewichtsverlies
De studie, gepubliceerd in Nature, richt zich op het GLP1R-gen, dat codeert voor de receptor die GLP-1-medicijnen moeten nabootsen. Deze medicijnen werken door een hormoon te simuleren dat de bloedsuikerspiegel en de eetlust reguleert; door zich op deze receptoren te richten, geven ze aan dat het lichaam zich vol voelt.
Onderzoekers ontdekten dat individuen die drager zijn van specifieke varianten van het GLP1R-gen meer uitgesproken resultaten ervaren:
– Eén exemplaar van de variant: Patiënten verloren in acht maanden ongeveer 0,76 kg (1,7 lbs) meer dan degenen zonder deze variant.
– Twee exemplaren van de variant: Patiënten verloren ongeveer 1,5 kg (3,3 lbs) meer dan degenen zonder de variant.
Hoewel deze genetische factor ongeveer 10% van de variantie in gewichtsverlies veroorzaakt, wijzen deskundigen op de biologische betekenis ervan. Adam Auton, vice-president van menselijke genetica bij het 23andMe Research Institute, legt uit dat deze variant het aantal receptoreiwitten op celoppervlakken kan verhogen, waardoor het medicijn meer ‘doelen’ krijgt om op te reageren.
Bijwerkingen voorspellen: een tweesnijdend zwaard
Dezelfde genetische markers die het gewichtsverlies stimuleren, lijken ook het risico op vaak voorkomende bijwerkingen te vergroten, met name misselijkheid en braken.
Hoewel bijwerkingen vaak negatief worden beoordeeld, suggereert Auton dat ze kunnen dienen als een biologische indicator voor de werkzaamheid van het medicijn. In veel gevallen fungeert de aanwezigheid van misselijkheid als een ‘kenmerk’ dat het medicijn actief interageert met de metabolische routes van het lichaam.
Het onderzoek bracht ook verschillen aan het licht op basis van het specifieke type medicijn dat wordt gebruikt:
– Semaglutide (Wegovy, Ozempic): Richt zich voornamelijk op GLP-1-receptoren.
– Tirzepatide (Zepbound): Een medicijn met dubbele werking dat zich richt op zowel GLP-1 als GIP (glucose-afhankelijke insulinetropische polypeptide)-receptoren.
Bij degenen die tirzepatide gebruikten, bleek een variant in het GIPR-gen de kans op misselijkheid te vergroten, hoewel dit geen significante invloed had op het gewichtsverlies. Het meest opvallend was dat patiënten die varianten in zowel de GLP1R- als de GIPR-genen droegen, te maken kregen met een 15 keer hogere kans op braken bij gebruik van tirzepatide.
Waarom dit belangrijk is voor de toekomst van de geneeskunde
Dit onderzoek markeert een stap in de richting van precisiegeneeskunde op het gebied van metabolische gezondheid. Momenteel worden afslankmedicijnen vaak voorgeschreven volgens een ‘one size fits all’-benadering, maar deze bevindingen suggereren dat genetische profilering artsen uiteindelijk in staat zou kunnen stellen om:
1. Voorschriften op maat maken: Specifieke medicijnen afstemmen op het genetische profiel van een patiënt om gewichtsverlies te maximaliseren.
2. Manageer verwachtingen: Patiënten helpen zich voor te bereiden op de intensiteit van mogelijke bijwerkingen.
3. Verbeter therapietrouw: Verkleint de kans dat patiënten de behandeling stopzetten vanwege onverwachte of ernstige misselijkheid.
“Genetica alleen bepalen niet hoe goed de medicijnen zullen werken”, merkt Adam Auton op, “maar weten welke varianten iemand bij zich heeft kan behoorlijk informatief zijn… Het kan hen helpen zich voor te bereiden op het soort ervaring dat ze kunnen hebben.”
Conclusie
Hoewel genetica niet de enige bepalende factor is voor het succes van gewichtsverlies, biedt het identificeren van specifieke GLP1R- en GIPR-varianten een routekaart om te voorspellen hoe patiënten zullen reageren op GLP-1-medicijnen. Dit inzicht maakt de weg vrij voor meer gepersonaliseerde en voorspelbare behandelingen bij de behandeling van obesitas.
