Kazachstan begint aan een ambitieus project om voor het eerst in meer dan zeventig jaar tijgers opnieuw in zijn land te introduceren. De laatste inheemse Kaspische tijger verdween eind jaren veertig als gevolg van de jacht, verlies van leefgebied en afnemende prooipopulaties. Nu werkt het land aan het herstel van het ecosysteem en het terugbrengen van deze toproofdieren – een belangrijke onderneming die niet alleen de verplaatsing van dieren vereist, maar ook een uitgebreid herstel van het milieu.
De herintroductiestrategie
De herintroductie-inspanning is een aanpak op meerdere fronten. Twee in gevangenschap levende Amoer-tijgers, een mannetje genaamd Kuma en een vrouwtje genaamd Bodhana, zijn al uit Nederland aangekomen en leven in het natuurreservaat Ile-Balkhash. Hoewel deze tijgers niet in het wild zullen worden vrijgelaten, wordt wel verwacht dat ze zich zullen voortplanten en de basis zullen vormen voor een nieuwe, genetisch levensvatbare populatie.
Het programma is echter niet uitsluitend gebaseerd op fokken in gevangenschap. Kazachstan verwacht vanaf de eerste helft van 2026 wilde Amoer-tijgers uit Rusland te ontvangen. Genetisch onderzoek suggereert dat Amoer- en Kaspische tijgers nauw verwant zijn – in wezen dezelfde soort, gescheiden door historische menselijke activiteit – waardoor ze geschikte vervangers zijn. Dit benadrukt een belangrijk punt: succesvolle herintroducties zijn vaak afhankelijk van het vinden van de dichtstbijzijnde genetische match wanneer de oorspronkelijke populatie verloren is gegaan.
De rol van massale herbebossing
Om het programma te laten slagen, hebben tijgers een bloeiend ecosysteem nodig om naar terug te keren. Dit is waar een grootschalig initiatief voor het planten van bomen in het spel komt. Sinds 2021 heeft Kazachstan ongeveer 1,4 miljard bomen geplant, waarvan 87.000 zaailingen en stekken speciaal zijn geplant om het tijgerhabitat nabij het Balkhash-meer in de regio Zuid-Balkhash te herstellen.
Dit gaat niet alleen over het planten van bomen; het gaat over het opnieuw opbouwen van een hele voedselketen. De nieuw aangeplante bossen bieden onderdak, waterbronnen en een grotere prooipopulatie zoals wilde zwijnen en Bactrische herten. De herbebossing stabiliseert ook de waterstroom, waardoor overstromingen en overstromen worden beperkt, waardoor een duurzamere omgeving ontstaat voor zowel tijgers als lokale gemeenschappen. Ecosysteemherstel is cruciaal voor herintroductie-inspanningen, omdat roofdieren een gezond, zelfvoorzienend voedselweb nodig hebben om te overleven.
Conflicten tussen mens en dier verzachten
Het herintroduceren van grote roofdieren is niet zonder risico. Tijgers kunnen een bedreiging vormen voor vee en, in zeldzame gevallen, voor mensen. Kazachstan pakt dit proactief aan via verschillende maatregelen:
- Speciale volgteams: Met behulp van satelliethalsbanden zal het programma de bewegingen van vrijgelaten tijgers volgen en reageren op mogelijke conflicten.
- Betrokkenheid van de gemeenschap: Het vergroten van het bewustzijn onder lokale bewoners over tijgergedrag en het bevorderen van coëxistentie.
- Compensatieregelingen: Het verstrekken van financiële steun aan gemeenschappen die getroffen zijn door veeverlies als gevolg van tijgers.
- Subsidies voor duurzame ontwikkeling: Het bieden van economische prikkels voor ecotoerisme en duurzame landbouw.
Een recent onderzoek naar de herintroductie van Russische tijgers laat de uitdagingen zien: één gerehabiliteerde tijger doodde meer dan een dozijn geiten en vertoonde geen angst voor mensen, waardoor hij uiteindelijk naar een dierentuin moest worden overgebracht. Het Kazachse programma leert van deze ervaringen en geeft prioriteit aan proactieve mitigatie om dergelijke incidenten tot een minimum te beperken.
Vooruitkijken
Het Kazachse project voor de herintroductie van tijgers is een gedurfde en complexe onderneming, die substantiële investeringen vergt in zowel natuurbeheer als herstel van ecosystemen. Het succes op de lange termijn hangt af van zorgvuldige planning, voortdurende monitoring en effectieve samenwerking met lokale gemeenschappen. De inzet van het land voor herbebossing en proactieve conflictbeheersing getuigt van een serieuze inspanning om ervoor te zorgen dat er weer tijgers door het land zwerven.
Het programma dient als model voor andere landen die toproofdieren willen herstellen. Het herstel van deze sleutelsoorten kan enorme voordelen hebben voor hele ecosystemen, maar het vereist een alomvattende, langdurige inzet voor zowel ecologisch herstel als het naast elkaar bestaan van mens en natuur.
