Meestal zie je je eigen neus niet bewust, ook al bevindt hij zich recht voor je gezicht. Dit is geen visueel defect; het is een fundamenteel aspect van hoe je hersenen informatie verwerken. We zien de wereld niet zoals hij is, maar als een geconstrueerd model dat is gebouwd om te overleven.
De efficiëntie van het brein
Visiewetenschapper Michael Webster legt uit dat onze hersenen prioriteit geven aan verandering en nieuwigheid. Het voortdurend verwerken van statische kenmerken zoals onze eigen neus zou een verspilling van mentale energie zijn. In plaats daarvan filteren de hersenen voorspelbare informatie eruit om zich te concentreren op wat belangrijk is: bedreigingen, voedsel en navigatie.
Deze efficiëntie reikt verder dan alleen de neus. Je hersenen onderdrukken actief visuele ruis van je eigen lichaam. De bloedvaten in uw ogen creëren bijvoorbeeld schaduwen, maar u merkt deze zelden op, tenzij dit met opzet wordt aangetoond tijdens een oogonderzoek. De hersenen annuleren deze constante visuele rommel.
De gaten opvullen
Nog opvallender is dat je hersenen informatie niet alleen negeren, maar deze ook creëren. Iedereen heeft een blinde vlek waar de oogzenuw het oog verlaat, een opening die groot genoeg is om meer dan twee volle manen in je gezichtsveld te verduisteren. Toch zie je geen gat in je zicht, omdat je hersenen het opvullen op basis van omringende details. Als je naar een wit oppervlak kijkt, gaan je hersenen ervan uit dat het ontbrekende gebied ook wit is.
Bewustzijn en perceptie
De ‘verdwijnende’ neus benadrukt dat ons zicht geen passieve registratie van de werkelijkheid is. Het is een actieve constructie, een model ontworpen voor bruikbaarheid, niet voor absolute nauwkeurigheid. Je kunt jezelf dwingen je bewust te worden van je neus door je er bewust op te concentreren, maar onder normale omstandigheden negeren je hersenen het.
“Zelfs dit model zelf is eigenlijk alleen maar de informatie die je nodig hebt. Het vertelt je niet echt wat de realiteit van de wereld is.”
Dit impliceert dat onze perceptie niet gaat over het zien van de wereld zoals die is, maar eerder over het ontvangen van de minimaal noodzakelijke gegevens om te kunnen functioneren. De hersenen bieden net genoeg informatie om te overleven, en onnodige details verdwijnen naar de achtergrond.
Concluderend: de reden dat u uw neus gewoonlijk niet ziet, is geen fout in uw gezichtsvermogen, maar een bewijs van de opmerkelijke efficiëntie van de hersenen bij het filteren en construeren van de werkelijkheid. De wereld die jij waarneemt is geen perfecte kopie van wat bestaat, maar een gestroomlijnd model dat op maat is gemaakt om te overleven.
