Een klein koperen artefact, voorheen over het hoofd gezien als een eenvoudige priem, is definitief geïdentificeerd als de vroegst bekende roterende metaalboor uit het oude Egypte. Deze ontdekking dateert uit de predynastieke periode – rond 3300 v.Chr. – en geeft een nieuwe vorm aan ons begrip van de vroege Egyptische technologie. Het stuk gereedschap, slechts 6,5 cm lang en minder dan een halve ounce zwaar, werd gevonden in Badari in Opper-Egypte.
Een verloren technologie herontdekken
Decennia lang bleef het object wegkwijnen in archeologische archieven, afgedaan als onbeduidend. De originele beschrijving uit de jaren twintig noemde het slechts een “kleine koperen priem met leren string”. Recente analyse onder leiding van Dr. Martin Odler van de Universiteit van Newcastle en Dr. Jiří Kmošek van de Academie voor Schone Kunsten Wenen onthult echter onmiskenbaar bewijs van het ware doel ervan.
Microscopische slijtagepatronen – inclusief fijne strepen, afgeronde randen en een lichte kromming – bevestigen dat de boor werd gebruikt in een roterende beweging, en niet met een simpele perforatie. Bewaarde fragmenten van leren riemen suggereren dat het gereedschap werd aangedreven door een boogboor, een voorloper van moderne handboren, waarbij een boog werd gebruikt om de boor snel te laten draaien. Deze methode zou veel efficiënter zijn geweest dan handmatig draaien of duwen.
Het belang van roterend boren
De heridentificatie is belangrijk omdat roterend boren cruciaal was voor de vroege Egyptische ambachten. Het maakte nauwkeurig werken met hout, steen en kralen mogelijk, waardoor meubels, ornamenten en andere essentiële items konden worden gemaakt. Deze ontdekking schuift de tijdlijn voor deze technologie met meer dan twee millennia terug, wat bewijst dat Egyptische ambachtslieden betrouwbaar roterend boren onder de knie hadden lang voordat andere goed bewaarde gereedschapssets opkwamen.
“De oude Egyptenaren staan bekend om hun stenen tempels, beschilderde tombes en oogverblindende sieraden, maar achter deze prestaties schuilden praktische, alledaagse technologieën die zelden in het archeologische archief bewaard blijven.” – Dr. Martin Odler
Een ongebruikelijke metalen compositie
Uit chemische analyse met behulp van draagbare röntgenfluorescentie (pXRF) blijkt dat de boor niet van puur koper is gemaakt. In plaats daarvan is het een legering die arseen, nikkel, lood en zilver bevat. Deze samenstelling zou hebben geresulteerd in een harder en duurzamer metaal dan standaard koper, mogelijk bereikt door bewuste legeringskeuzes.
De aanwezigheid van zilver en lood roept vragen op over oude handelsroutes. De onderzoekers suggereren dat dit wijst op bredere materiële netwerken die Egypte al in het 4e millennium voor Christus met het bredere oostelijke Middellandse Zeegebied verbinden. Dit duidt op een niveau van technologische uitwisseling dat voorheen voor die periode werd onderschat.
Het onderzoek, gepubliceerd in Ägypten und Levante, laat zien hoe ogenschijnlijk onopvallende artefacten ons begrip van eeuwenoude innovatie kunnen herschrijven. Deze boor getuigt van de vindingrijkheid van de vroege Egyptenaren en onthult dat hun beheersing van metaalbewerking en techniek veel geavanceerder was dan eerder werd aangenomen.
Deze ontdekking onderstreept het belang van het opnieuw onderzoeken van oude gegevens met nieuwe technieken – soms zijn de meest baanbrekende vondsten verborgen in het volle zicht.
